Sevgi Sitesi

Sizin İçin Seçtiklerimiz

Tüm
İçeriklerimiz

Ziya Pa?a Sözleri

En Güzel Ziya Pa?a Sözleri Sayfas? - Bu sayfam?zda sizlere çok güzel De?i?ik ve Yeni Ziya Pa?a Sözleri haz?rlamaya çal??t?k.. Sizde de burada olmayan farkl? K?sa Ziya Pa?a Sözleri varsa a?a??daki yorum bölümünden gönderin yay?nlayal?m.. Buyrun Ziya Pa?a Sözleri ;
Yakt? nice canlar o nezaketle tebessüm. ?îrin dahi kasd etmesi câna gülerektir.
Bed-asla necabet mi verir hiç uniforma. Zer-dûz palan ursan e?ek yine e?ektir.
Bed-maye olan anla??l?r meclis-i meyde. ??ret, güher-i âdemi temyize mihenktir.
Nush ile yola gelmeyeni etmeli tekdîr. Tekdîr ile uslanmayan?n hakk? kötektir.
Milyonla çalan mesned-i izzette ser-efrâz. Birkaç kuru?u mürtekibin câyi kürektir.
Sirkat ço?al?p lâfz-? sadakat modaland?. Nâmus tamâm oldu hamiyyet yeni ç?kt?.
Sâd?klar? tahkîr ile red kaaide oldu. H?rs?zlara ikram ü inayet yeni ç?kt?.
Hak söyleyen evvel dahi menfûr idi gerçi. Hainlere ammâ ki riâyet yeni ç?kt?
?slâm imi? devlete pâ-bend-i terakki; Evvel yo? idi i?bu rivâyet yeni ç?kt?.
Vefas?z?n meclisinde bade içilmez.
Zannetmeyin ki ben Amasya'da pa?al?k yapt?m; Gördü?üm yetimleri babal?k yapt?m.
Kalk?n ey Fellah-? Vatan dediler, kalkt?k; Herkes oturdu biz ayakta kald?k
?ç bade güzel sev var ise akl-u ?uurun; Dünya var imi? ya ki yok olmu? ne umurun.
Bi-baht olan?n bâ??na bir katresi dü?mez; Bârân yerine dürr-ü güher ya?sa semâdan.
Afv ile mübe??er midir eshâb-? meratib;Kânun-i cezâ âcize mi hâs demektir
En ummad???n ke?f eder esrar-? derunun / Sen herkesi kör, alemi sersem mi san?rs?n
Nush ile uslanmayan? etmeli tekdir / Tekdir ile uslanmayan?n hakk? kötektir
?nsana sadakat yak???r görse de ikrah / Yard?mc?s?d?r do?rular?n hazreti Allah
?ncinmemek istersen e?er mülk-i fenada / Bir kimseyi incitmeme?e hasr-? meram et
Erbab-? kemali çekemez nak?s olanlar / Rencide olur dide-i huffa? ziyadan.
?drak-i maâlî bu küçük akla gerekmez. Zira bu terâzi o kadar s?kleti çekmez.
Her ?ahs-? harîmi Hak'a mahrem mi san?rs?n. Her tac giyen çulsuzu Edhem mi san?rs?n.
Dehri arasan binde bir âdem bulamazs?n. Adem görünen harlar? âdem mi san?rs?n.
Ayinesi i?tir ki?inin lâfa bak?lmaz. ?ahs?n görünür rütbe-i akl? eserinde.
Sad?k görünür k?svede erbab-i hiyanet. Mur?îd san?l?r vehlede eshab-i delalet.
Pek rengine aldanma felek eski felektir. Zîrâ fele?in me?reb-i nâ-sâz? dönektir.
Allah'a s???n ?ahs-? halimin gazab?ndan. Zîrâ yumu?ak huylu at?n çiftesi pektir.
Nush ile uslanmayan? etmeli tekdir
Tekdir ile uslanmayan?n hakk? kötektir
(Nasihat ile uslanmayan? tekdir etmeli -azarlamal?- , tekdir ile uslanmayan?n hakk? kötektir -dayakt?r-)
Hiç unutamam; yirmi y?l kadar önce içkili bir ziyafet sofras?nda yemek yerken benden çok ya?l? bir bey amca galeyana gelip ?u beyti okumu?tu:
?ç bade güzel sev var ise akl u ?uurun
Dünya var imi? ya ki yo? olmu? ne umurun
(Akl?n ve bilincin varsa ?arap iç, güzel sev; dünya varm??, yokmu? umrunda olmas?n.)
Bu beyti okuyan ya?l? amcaya, cahil biri gibi:
-Amca, çok güzel bir ?iir okudun ama ben bir ?ey anlamad?m, bu ?iiri bana aç?klar m?s?n? diye sordu?umda on dakika süren bir ?iir aç?klama dersi dinlemek zorunda kalm??t?m. Amcan?n dedi?ine göre meyhane âleminde pek me?hurmu? bu beyit. ?airi kim, diye sordu?umda "Ziya Pa?a" cevab?n? da alm??t?m. Sohbetimizin sonunda ayn? Ziya Pa?an?n bir ba?ka beytini de ben okumu?tum ona:
Cânan gide rindân da??la mey ola rîzan
Böyle gecenin hayr umulur mu seherinde
(Sevgili gitse, rintler -â??klar- da??lsa, ?arap dökülse... Böyle gecenin sabah?ndan ne hay?r umulur?)
Bu beyitler Ziya Pa?an?n 12 bentten olu?an Terkib-i Bent ?iirine aittir. Bu ?iirin 10. bendinde 10, di?er bentlerinde on birer beyit vard?r. Yani Terkib-i Bent 131 beyitten olu?an uzun bir ?iirdir. Bu uzun ?iirin 4, 5, 9. ve 10. bentleri daha çok sevilmi?tir. Yaz?m?n ba??nda söz etti?im, özdeyi? hâline gelen beyitler bu bentlerdedir.
Ziya Pa?a karamsar bir insand?r. Talihten ?ikâyet; bahts?zlar?n, mazlumlar?n asla mutlu olamayaca??, dünyan?n çile çekme yeri olu?u gibi fikirleri birçok beyitte i?ler. Benim de çok sevdi?im, s?ras? gelince sohbet arkada?lar?ma okudu?um ?u beyit en me?hur olan?d?r:
Bî-baht olan?n ba??na bir katresi dü?mez
Bârân yerine dürr ü güher ya?sa semâdan
(Gökyüzünden ya?mur yerine inci ve mücevher ya?sa talihsiz olan?n bahçesine bir damlas? bile dü?mez.)
Fakat Ziya Pa?aya hak vermemek elde de?il. Hiç unutam?yorum, 25 y?l kadar önce y?lba?? yakla??rken sekiz tane bilet alm??t?m. E?im ise kom?u üç kad?nla ortak tek bir bilet alm??t?. Hem de çeyrek bilet... Y?lba?? piyangosu çekilip de kazanan numaralara bakt???mda, b?rak?n büyük ikramiyeleri, amorti bile ç?kmam??t? bana. Amorti ç?kan biletler son rakam? 2 ve 8 olan biletlerdi. Benim sekiz biletimin hiçbirinin sonunda bu rakamlar yoktu. Fakat bizim dört kafadar bayan?n ald??? çeyrek biletin son dört rakam? tuttu?u için onlar -az da olsa- ikramiye kazanm??lard?. En az?ndan benim sekiz bilete verdi?im paray? e?im çeyrek biletin çeyrek ikramiyesiyle kurtarm??t?. Eee, ne demi?ler; kumarc?n?n kumarc?ya be? kuru? hakk? geçmezmi?...
Karamsar insanlar?n dillerine pelesenk ettikleri ?u beyitler de Ziya Pa?aya aittir:
Bir katre içen çe?me-i pür-hûn-i fenâdan
Ba??n alamaz bir dahi bârân-? belâdan
(Fanili?in kan dolu çe?mesinden bir yudum içen, bir daha ba??n? belâ ya?murlar?ndan kurtaramaz.)
Yani ya?ad???m?z ?u fani dünya kötülüklerle doludur. Bu dünyaya gelip de bir yudum su içerek dünya nimetlerinden faydalanan bir insan bir daha ba??n? s?k?nt? ve dertlerden kurtaramaz.
Ziya Pa?a ayn? karamsarl?kla, ayn? dü?ünceyi, farkl? kelimelerle tekrar ifade ediyor:
Asude olam dersen e?er gelme bu cihâne
Meydâne dü?en kurtulamaz seng-i kazâdan
(E?er mutlu ve sakin lmak istersen bu dünyaya hiç gelme; çünkü ?u hayat meydan?na bir defa dü?en kaza ta?lar?ndan -?zd?rap verici dertlerden- kurtulamaz.)
Ziya Pa?a, dünyan?n fani olu?unu 5. bentte iki mükemmel beyitle ifade ediyor:
Dehrin ne safâ var acaba sîm ü zerinde
?nsan b?rak?r hepsini hîn-i seferinde
(Dünyan?n alt?n?nda ve gümü?ünde ne mutluluk olabilir ki? ?nsanlar ahiret yolculu?una ç?karken bunlar?n hepsini geride b?rak?r.)
Bu beytin devam? olan beyit daha da me?hurdur ve bir atasözü gibi edebiyat severler taraf?ndan ezbere okunur:
Seyretti havâ üzre denir taht-? Süleyman
Ol saltanat?n yeller eser ?imdi yerinde
?slâm mitolojisine göre Hazret-i Süleyman'a peygamberlik gibi yüce bir s?fattan ba?ka çok büyük bir servet de bah?edilmi?ti. Öyle ki gelmi? geçmi? insanlar?n en zengini oydu. Bunlardan ba?ka Allah'?n bir lûtfu olarak kurda, ku?a, ate?e ve suya hükmedecek güçleri vard?. Bu kudret ve ihti?am?n timsali olarak gökyüzünde uçabilen bir tahta sahipti. Ziya Pa?a bu beyitte: "Süleyman'?n taht? hava üzerinde uçuyordu derler, dünyan?n geçicili?ine bak ki o muazzam saltanat?n bile yerinde ?imdi yeller esiyor." demektedir. Bu konuda halk?m?z?n bir deyi?i vard?r: Dünya Sultan Süleyman'a bile kalmam??... Bu sözde ve Ziya Pa?an?n beytindeki Süleyman, Kanunî Sultan Süleyman de?il, Peygamber Süleyman'd?r.
Z?YA PA?A'NIN UNUTULMAZ BEY?TLER?
Ziya Pa?a maceral? bir hayat ya?am??t?r. Sarayda görev yapm??; sadrazamlarla, padi?ahlarla sohbet etmi?; hükümetler de?i?tikçe gözden dü?mü?, Yeni Osmanl?lar Cemiyetine kat?larak yurt d???na kaçmak zorunda kalm??, yurt d???nda gazete ç?kar?p hükümetin aleyhinde yaz?lar yazm??, hükümet de?i?ince ?stanbul'a gelip yüksek mevkilerde görevler üstlenmi?tir. Sadrazam Ali Pa?ay? hicvetti?i Zafernâme isimli mesnevisi de o dönemde me?hur bir eserdi. Terkib-i Bentte beceriksiz devlet adamlar?n?, âlimleri ele?tiren harika beyitler vard?r.
Y?ld?z aray?p gökte nice turfa müneccim
Gaflet ile görmez kuyuyu reh-güzerinde
(Birçok acemi müneccim gökte y?ld?z ararken gaflete dalarak yollar?ndaki kuyuyu görmezler.)
Takdir edersiniz ki Ziya Pa?a bu beyitte astronomi ile u?ra?an bilim adamlar?n? ele?tirmiyor. ?airin as?l anlatmak istedi?i, baz? insanlar?n kendilerinden beklenen i?lerle u?ra?may?p gerçekle?mesi imkâns?z ham hayallerin pe?inde ko?malar? ve gülünç duruma dü?erek ba?lar?na kötü i?ler açmalar?d?r.
?imdi s?ra, dillere pelesenk olmu? sözlerden dedi?im bir beyte geldi:
Ayinesi i?tir ki?inin lâfa bak?lmaz
?ahs?n görünür rütbe-i akl? eserinde
(Ki?inin aynas? i?idir, lâfa bak?lmaz; bir ki?inin akl?n?n seviyesi yapt??? i?te görünür.)
Ne kadar do?ru bir fikir de?il mi? Güzel fikirler güzel biçimlerle ifade edilmelidir. ??te örne?i... Ziya Pa?a lâfla peynir gemisi yürütenleri, i? de?il lâf üretenleri, bo? teneke gibi çok ötenleri ele?tirmeye devam ediyor:
Onlar ki verir lâf ile dünyaya nizâmât
Bin türlü teseyyüp bulunur hânelerinde
(Onlar ki dünyaya lâf ile nizam verirler. Onlar?n evlerine gidip bak?n, hânelerinde bin türlü ihmal ve düzensizlik görürsünüz.)
Bu beyitte çizilen insan tiplerinin ne kadar çok oldu?unu hepimiz biliyoruz. Lâfa gelince mangalda kül komayan, mahalle muhtar?ndan Cumhurba?kan?na kadar herkesi ele?tiren nice insan vard?r ki çoluk çocu?una söz geçiremez, evinde bir huzur ve düzen sa?layamaz.
Ziya Pa?a karamsar bir ki?ili?e sahiptir fakat vatan?na sad?kt?r ve inançl? bir insand?r. Be?inci bendi yine atasözlerinden yararlanarak, özdeyi? hâline dönü?türdü?ü güzel bir beyitle bitirir:
?nsana sadakat yara??r görse de ikrah
Yard?mc?s?d?r do?rular?n Hazret-i Allah
(?nsan hayatta tiksinti verici hilelerle, kötülüklerle kar??la?sa bile Allah'a ve vatan?na sadakatten vazgeçmemelidir, Allah do?rular?n yard?mc?s?d?r.
Yine ayn? ?iirin 8. bendinde ayn? fikirleri ?u beyitle dile getirir:
Allah'a tevekkül edenin yaveri Hakt?r
Nâ?ad gönül bir gün olur ?âd olacakt?r.
(Allah'a inan?p kaderine sab?rla raz? olanlar?n yard?mc?s? Allah't?r, mutsuz gönüller bir gün elbet mutlu olacakt?r.)
Ziya Pa?an?n, atasözleri gibi unutulmayan beyitlerinden biri de "Huyu yumu?ak ki?ilerin gazab?ndan Allah'a s???n; yumu?ak huylu at?n çiftesi çok serttir." anlam?na gelen a?a??daki beytidir.
Allah'a s???n ?ahs-? halîmin gazab?ndan
Zira yumu?ak huylu at?n çiftesi pektir.
Devletin kendisine verdi?i yetkileri ki?isel ç?karlar? için kullananan yöneticiler vard?r. Ç?karlar? için halka zulmeden, hatta devletin parçalanmas?na ve çökmesine göz yuman insanlar her devirde az veya çok mevcut olmu?tur. Devletini ve halk?n? soyan bu insanlar öyle güçlü ve nüfuzludur ki onlar? halk?n ço?unlu?u ?erefli, vatansever zanneder. Fakat Viktor Hugo'nun Sefiller roman?nda anlatt???, bir parça ekmek çalan ki?i zindanlarda sürünür, kürek mahkûmu olur. Ziya Pa?a her devirde, her toplumda görülen bu ac? sosyal gerçe?i çerçevelenip duvara as?lmas? gereken bir beyitle ifade etmi?:
Milyonla çalan mesned-i izzette ser-efraz
Birkaç kuru?u mürtekibin cây-? kürektir.
(Milyonla çalanlar yüksek ve ?erefli mevkilere yükseltilerek ba? tac? edilir; birkaç kuru? çalan h?rs?z ise kürek cezas?na çarpt?r?l?r.)
Bu beyitte anlat?lanlar?n do?rulu?u ?u son yirmi y?lda kaç defa kan?tland? de?il mi? Ziya Pa?a uyan?p da günümüze dönse "Hiçbir ?ey de?i?memi?; bo?una yazm???m." diye hay?flanmaz m??
Milletimiz asalete, soya önem verir. ?nsanlar? d?? görünü?üyle de?il karakteriyle de?erlendirmeye çal???r. Soysuzlar?, sonradan görmeleri, dönekleri sevmez. Biçim yönünden ba?ka milletleri taklit edenler, d?? görünü?leriyle ba?kalar?n? etkilemeye çal??anlar edebiyat?m?zda sürekli ele?tirilmi? ve onlarla alay edilmi?tir. Çünkü herkes bilir ki k?l?k k?yafetle bilgin, komutan, bey, han?mefendi olunamaz. Asalet insan?n içindedir. Bir atasözümüzün dedi?i gibi insan yedisinde ne ise yetmi?inde de odur. Ziya Pa?a halk?m?z?n bu konulardaki dü?üncelerini özlü ve özgün bir ifadeyle ?öyle anlatm??:
Bed-asla necâbet mi verir hiç üniforma
Zer-dûz palan vursan e?ek yine e?ektir
(Kötü as?ll? -soysuz¬- birine üniforma soyluluk mu verir; e?e?e alt?n i?lemeli semer vursan yine e?ektir. )
Terkib-i Bend'in 10. bendi sosyal içerikli beyitlerden olu?maktad?r. Bu bentlerde konu Bat? taklitçili?i, milliyete s?rt dönmek, kendi vatan?n? ve milletini küçük görüp yabanc?lara ?ikâyet etmek, hainleri ve h?rs?zlar? korumak gibi günümüzde de görülen sorunlard?r. Ziya Pa?a baz? ters uygulama ve anlay??lar?n yeni ç?kt???n? söylemektedir. Fakat bu olumsuzluklar günümüzde de devam etmektedir. Eski, kemikle?mi?, adeta kangren olmu? sorunlard?r bunlar ve derhal ne?terle kesilip at?lmal?d?r. Bu bendin ilk beyti ?udur:
?kbâl için ahbab? siayet yeni ç?kt?
Bilmez idik evvel bu dirayet yeni ç?kt?
(Yüksek mevkilere eri?ebilmek için dostlar?n? çeki?tirmek yeni ç?kt?; önceden bilmezdik, bu türden hüner ve beceri yeni ç?kt?.)
?? ve memuriyet hayat? olan herkes Ziya Pa?an?n ne kadar hakl? oldu?unu çok iyi bilir. Özellikle yükselme h?rs?yla yan?p tutu?an baz? insanlar çok çal???p yeteneklerini göstermek yerine koltu?una göz dikti?i amirlerini, çal??ma arkada?lar?n? kötülemeye çal???r. Daha sonra koltuk kapma u?runa ya?c?l?k, yardakç?l?k, kay?rma, karalama, itham ve ihanet ba?lar.
Sad?klar? tahkir ile red kaide oldu
H?rs?zlara ikram ü inayet yeni ç?kt?
Hak söyleyen evvel dahi menfur idi gerçi
Hainlere amma ki riayet yeni ç?kt?
Milliyeti nisyan ederek her i?imizde
Efkâr-? Frenge tebaiyyet yeni ç?kt?
(Allah'a ve vatan?na sad?k olanlar? a?a??lamak ve onlar? reddetmek kural hâline geldi, h?rs?zlara ikramda bulunmak ve yard?m etmek yeni ç?kt?.)
(Gerçi eskiden de do?ruyu söyleyenlerden nefret edilirdi ama hainlere sayg? göstermek, onlar? koruyup kollamak, onlar?n emirlerine uymak yeni ç?kt?.)
(Yapt???m?z her i?te millî birlik ve ?ahsiyeti unutarak Avrupal?lar?n fikirlerine uymak yeni ç?kt?.)
Ziya Pa?a nur içinde yats?n. Ke?ke günümüzde de Ziya Pa?alar olsayd?. Olsayd? da çarp?kl?klar?, koku?mu?luklar? böyle güzel ?iirlerle hayk?rsayd?...

#2846

 
© 2015
AŞK